Γράφει ο Βαγγέλης Παπακωνσταντίνου
Έντονη νομολογιακή δραστηριότητα παρατηρείται τους τελευταίους μήνες στη γειτονική μας Ιταλία, σχετικά με την εφαρμογή της Οδηγίας για το Ηλεκτρονικό Εμπόριο – με αμφιλεγόμενα πάντως αποτελέσματα. Η υπόθεση που κυρίως έχει τραβήξει τα (νομικά) φώτα της δημοσιότητας αφορά την καταδίκη, με ποινές φυλάκισης, τριών στελεχών της Google, επειδή θεωρήθηκαν υπεύθυνοι για την ανάρτηση στο ιταλικό site της Google Video το 2006 ενός video που εμφάνιζε ένα αυτιστικό παιδί να παρενοχλείται από μαθητές σε σχολείο του Τορίνο. Η καταδίκη, όπως ήταν αναμενόμενο, σήκωσε θύελλα αντιδράσεων σε ολόκληρη την Ευρώπη. Το ζήτημα εδώ είναι, και πάλι, η ευθύνη των παρόχων.
Όπως έχει τονιστεί, ο πάροχος ιντερνετικών υπηρεσιών είναι υπεύθυνος για τις πράξεις των χρηστών του μόνο από τη στιγμή της ενημέρωσής του γι αυτές, εκτός αν ήδη κάνει moderation. Αυτή είναι βασική αρχή της Οδηγίας για το Ηλεκτρονικό Εμπόριο και ισχύει πανευρωπαϊκά για οτιδήποτε, από προσβολές της πνευματικής ιδιοκτησίας μέχρι την ανάρτηση τέτοιων, απαράδεκτων, video.Φυσικά, προβλήματα εμφανίστηκαν κατά την εφαρμογή της διάταξης. Η Οδηγία περιλαμβάνει ρητή εξαίρεση για την προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα: όποτε συντρέχει τέτοια προσβολή, οι διατάξεις της δεν έχουν ισχύ. Το ιταλικό δικαστήριο φαίνεται ότι βασίστηκε σε αυτήν ακριβώς την εξαίρεση, ότι δηλαδή δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα (υγείας) του παιδιού αποτέλεσαν αντικείμενο επεξεργασίας στο Διαδίκτυο. Ο ιταλικός νόμος για την προστασία δεδομένων περιλαμβάνει και ποινικές κυρώσεις, επομένως τόσο το χειρότερο για τα στελέχη της Google.
Ερωτήματα έχουν επίσης ανακύψει και για την «ειδοποίηση» ή «ενημέρωση» του παρόχου, ότι δηλαδή παράνομο Περιεχόμενο φιλοξενείται στις σελίδες του και οφείλει να το «κατεβάσει» αμέσως. Άραγε γι αυτή την «ενημέρωση» αρκεί ένα e-mail ή χρειάζεται εξώδικη επιστολή; Και, αν αρκεί ένα e-mail, πρέπει να περιλαμβάνει πλήρη τα στοιχεία του αποστολέα (τηλέφωνο, διεύθυνση) ώστε να μπορεί να γίνει διασταύρωση; Στο παράδειγμα της Google το video «κατέβηκε» αμέσως μόλις ειδοποιήθηκε από την ιταλική αστυνομία όμως «έπαιζε» για παραπάνω από δύο μήνες, και το δικαστήριο φαίνεται πως δέχτηκε ότι τα, πολλά, σχόλια χρηστών για το video αυτό, ότι είναι απαράδεκτο, αποτελούσαν «ενημέρωση» για την Google. Δηλαδή, πρέπει ο πάροχος ακόμα και αν δεν κάνει moderation να διαβάζει τα σχόλια των χρηστών του; Δύσκολα πράγματα, στο σύγχρονο διαδικτυακό περιβάλλον. Άλλο, εξίσου ιταλικό, δικαστήριο δέχτηκε ότι πάροχοι (το YouTube) ευθύνονται για παραβιάσεις δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας των χρηστών τους, μέσω των video τους. Η λογική εδώ του δικαστηρίου είναι απλή: αφού ο πάροχος έχει μηχανισμούς για να ελέγχει π.χ. να μην αναρτάται πορνογραφικό υλικό, επομένως έχει και τους μηχανισμούς για να ελέγχει να μην αναρτάται υλικό που προσβάλει τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας τρίτων. Και εδώ το ιταλικό δικαστήριο παίζει με τα όρια του νόμου αλλά και της τεχνολογίας.
Οι παραπάνω αποφάσεις των ιταλικών δικαστηρίων και η πανευρωπαϊκή κριτική που έχουν δεχτεί καταδεικνύουν τα όρια των, εθνικών, δικαστηρίων όταν, με περιορισμένα μέσα και γνώσεις, καταπιάνονται, σε τοπικό επίπεδο, με τα παγκόσμια προβλήματα που είναι ήδη γνωστά και ταλαιπωρούν χρόνια τώρα το Διαδίκτυο.
