Στο επίκεντρο νέων κλιματικών προσφυγών περνούν τα data centers, με τις υποθέσεις να εστιάζουν στις ενεργειακές πηγές, την κατανάλωση νερού και την ατμοσφαιρική ρύπανση των υποδομών δεδομένων. Η ετήσια ανάλυση του London School of Economics για την κλιματική δικαστική δράση καταγράφει αυξανόμενο αριθμό υποθέσεων που αφορούν τις ενεργειακές πηγές, την κατανάλωση νερού και την ατμοσφαιρική ρύπανση μεγάλων υποδομών δεδομένων, με υποθέσεις από τις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο έως τη Χιλή και την Ιρλανδία.
Η έκθεση Global trends in climate change litigation: 2026 snapshot αναφέρει ότι το 2025 κατατέθηκαν 249 νέες κλιματικές υποθέσεις, ανεβάζοντας το σύνολο από το 1986 σε περισσότερες από 3.600. Πάνω από τα τρία τέταρτα αυτών έχουν κατατεθεί μετά το 2015, χρονιά της Συμφωνίας του Παρισιού, ενώ πλέον υποθέσεις έχουν καταγραφεί σε 62 χώρες. Στο ίδιο πλαίσιο, η LSE εντάσσει τις εκπομπές από την τροφοδοσία μεγάλων data centers μεταξύ των πιθανών πεδίων για το επόμενο κύμα κλιματικών προσφυγών.
Οι άδειες μπαίνουν σε δικαστικό έλεγχο
Ένα από τα πρώτα σχετικά παραδείγματα καταγράφηκε στη Χιλή το 2020, όταν κάτοικοι και η τοπική αρχή στο Σαντιάγο προσέφυγαν κατά αδειών για μεγάλο data center της Google στην περιοχή Cerrillos. Η υπόθεση αφορούσε, μεταξύ άλλων, τις επιπτώσεις του έργου στην ήδη πιεσμένη υδροδότηση της πόλης. Η προσφυγή οδήγησε σε αναστολή του project, με το σκεπτικό ότι οι κλιματικές επιπτώσεις του έργου δεν είχαν εξεταστεί επαρκώς.
Η Ιρλανδία εμφανίζεται ως μία από τις βασικές εστίες της αντιπαράθεσης, καθώς τα data centers καταναλώνουν ήδη πάνω από το ένα πέμπτο της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας. Τον Δεκέμβριο, η Commission for the Regulation of Utilities αποφάσισε ότι μεγάλοι καταναλωτές ενέργειας, όπως τα data centers, μπορούν να λειτουργούν με ορυκτά καύσιμα για τα επόμενα έξι χρόνια, πριν περάσουν σε τροφοδοσία κατά τουλάχιστον 80% από ανανεώσιμες πηγές.
Η Ιρλανδία γίνεται βασικό πεδίο αντιπαράθεσης
Η Friends of the Irish Environment, η Friends of the Earth Ireland και η ClientEarth ζητούν δικαστική επανεξέταση της απόφασης, υποστηρίζοντας ότι μπορεί να παρατείνει την εξάρτηση της χώρας από ακριβό και υψηλών εκπομπών ορυκτό αέριο. Η Friends of the Irish Environment έχει κινηθεί και σε άλλες υποθέσεις που σχετίζονται με data centers στην Ιρλανδία, μεταξύ αυτών και κατά της Environmental Protection Agency για την έγκριση έργου στο Νότιο Δουβλίνο.
Στις ΗΠΑ, η νομική πίεση αφορά τόσο την καθαρή ενέργεια όσο και τις συνδεδεμένες υποδομές ορυκτών καυσίμων. Στην Καλιφόρνια, η πόλη του Pittsburg καλείται να απαιτήσει από data center να χρησιμοποιεί ανανεώσιμη ενέργεια για την τροφοδοσία του και ανακυκλωμένο νερό για την ψύξη των servers. Στη Georgia και στην Pennsylvania εκκρεμούν υποθέσεις κατά πολιτειακών ρυθμιστικών αρχών για εγκρίσεις νέων υποδομών ορυκτών καυσίμων που συνδέονται με data centers.
Οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν νέες προσφυγές
Στο Mississippi, υπόθεση κατά της xAI του Elon Musk υποστηρίζει ότι η εταιρεία παραβιάζει τον Clean Air Act μέσω της χρήσης φορητών γεννητριών μεθανίου χωρίς τις απαιτούμενες άδειες. Η National Association for the Advancement of Colored People, που έχει φέρει την υπόθεση, αναφέρει ότι οι εγκαταστάσεις δημιουργούν σοβαρούς κινδύνους δημόσιας υγείας για γειτονικές μαύρες και μειονοτικές κοινότητες. Το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ επιχειρεί να εμποδίσει την αγωγή, επικαλούμενο τη σημασία του έργου για την οικονομία.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι οργανώσεις Foxglove και Global Action Plan, με νομική εκπροσώπηση από τη Leigh Day, κινήθηκαν κατά κυβερνητικής απόφασης που προωθούσε την κατασκευή hyperscale data center στο Buckinghamshire. Οι οργανώσεις υποστήριξαν ότι δεν εξετάστηκαν επαρκώς οι ανάγκες του έργου σε ηλεκτρική ενέργεια και νερό, ούτε οι κλιματικές επιπτώσεις του. Η κυβέρνηση αναγνώρισε αδυναμίες στη διαδικασία και η προσφυγή αποσύρθηκε, ενώ η εταιρεία ανάπτυξης του έργου αποδέχθηκε ότι μέτρα περιορισμού των περιβαλλοντικών επιπτώσεων θα πρέπει να καταστούν δεσμευτικά μέσω συμφωνίας με το δημοτικό συμβούλιο.
Η πίεση μετατοπίζεται στην υλοποίηση
Η LSE σημειώνει ότι τέτοιες υποθέσεις μπορούν να επηρεάσουν τη διαδικασία λήψης αποφάσεων για το κλίμα ακόμη και χωρίς θετικές δικαστικές αποφάσεις για τους προσφεύγοντες. Η υπόθεση του Buckinghamshire αναφέρεται ως παράδειγμα όπου η δικαστική δράση μπορεί να ενισχύσει τη διαφάνεια γύρω από την πλήρη κλίμακα των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ενός έργου.
Η Joana Setzer, συν-συγγραφέας της έκθεσης στο LSE, ανέφερε ότι αυτές οι υποθέσεις δεν στοχεύουν κατ’ ανάγκη στην παύση της ανάπτυξης, αλλά στην αποφυγή νέας εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα. Κατά την ίδια, η παρούσα περίοδος αποτελεί ευκαιρία ώστε τέτοιες ενεργοβόρες υποδομές να τροφοδοτηθούν από ανανεώσιμες πηγές, σε μια στιγμή που αυτή η επιλογή παραμένει διαθέσιμη.
