Η κυβερνοασφάλεια στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει βελτιωθεί από την προηγούμενη περίοδο αναφοράς, ενώ οι κυβερνοαπειλές παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, σύμφωνα με την έκθεση του ENISA για το 2026. Η αποτίμηση καταγράφει πρόοδο και στους κρίσιμους τομείς, με διαφορετικούς ρυθμούς ανά κλάδο. Στη διαχείριση κρίσεων, η έκθεση εντοπίζει κενά στον συντονισμό και στην έγκαιρη ανταλλαγή πληροφοριών.
Ο Δείκτης Κυβερνοασφάλειας της ΕΕ διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στις 71,53 μονάδες σε κλίμακα από το 0 έως το 100. Ο δείκτης καταρτίστηκε από τον ENISA βάσει της παραγράφου 3 του άρθρου 18 της οδηγίας NIS2 και αποτιμά την ωριμότητα των δυνατοτήτων και των πόρων κυβερνοασφάλειας των κρατών μελών. Τα περισσότερα κράτη μέλη κατατάσσονται σε ώριμο ή υψηλότερο επίπεδο, με ενδείξεις σύγκλισης. Στις ομάδες απόκρισης σε περιστατικά ασφάλειας υπολογιστών (CSIRTs), η βαθμολογία διαμορφώθηκε στις 54,76 μονάδες, με άνισο βαθμό ωριμότητας μεταξύ των χωρών.
Πού διαφέρει η ετοιμότητα
Στην εφαρμογή πολιτικών κυβερνοασφάλειας σε εθνικό επίπεδο, η βαθμολογία ήταν 66,72 μονάδες, με την πλειονότητα των κρατών μελών σε ώριμο ή προηγμένο επίπεδο. Στη διαχείριση των αλυσίδων εφοδιασμού βασικών και σημαντικών οντοτήτων, σχεδόν όλα τα κράτη μέλη δήλωσαν προηγμένο επίπεδο, με βαθμολογία 89,91 μονάδων. Σε επίπεδο οργανισμών, η έκθεση διαπιστώνει μεγαλύτερη επίγνωση των κινδύνων στις αλυσίδες εφοδιασμού, ενώ οι ίδιοι οι οργανισμοί δηλώνουν γενικά ανέτοιμοι να τους διαχειριστούν.
Η παρουσία της κυβερνοασφάλειας στην εκπαίδευση συγκέντρωσε 73,59 μονάδες στην ανώτατη βαθμίδα και 55,44 στην πρωτοβάθμια και τη δευτεροβάθμια. Στα εθνικά συστήματα πιστοποίησης, η βαθμολογία διαμορφώθηκε στις 55,56 μονάδες, με κράτη μέλη και στα δύο άκρα της κλίμακας ωριμότητας. Στην έρευνα και ανάπτυξη, οι προτεραιότητες και οι πρωτοβουλίες των περισσότερων κρατών μελών κατατάχθηκαν σε προηγμένο επίπεδο, με βαθμολογία 79,24 μονάδων.
Η έκθεση καταγράφει επίμονο έλλειμμα δεξιοτήτων σε μια περίοδο που η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τις απαιτήσεις του επαγγέλματος. Στις συστάσεις της περιλαμβάνει δράσεις ενημέρωσης και εκπαίδευσης, μέτρα για την προσέλκυση και διατήρηση προσωπικού και προγράμματα συνεχούς κατάρτισης.
Ο όγκος των επιθέσεων και οι επιπτώσεις στις επιχειρήσεις
Οι κυβερνοεισβολές παρέμειναν εκτεταμένες και πήραν διαφορετικές μορφές το 2025 και το 2026. Τα περιστατικά με ιδεολογικά κίνητρα ήταν τα περισσότερα και είχαν κατά κανόνα περιορισμένες επιπτώσεις. Οι επιθέσεις με οικονομικά κίνητρα είχαν τις σοβαρότερες βραχυπρόθεσμες συνέπειες για την επιχειρησιακή συνέχεια, ενώ ομάδες με διασυνδέσεις με κράτη συνέχισαν εκστρατείες κυβερνοκατασκοπείας στην ΕΕ, με στόχους και στη δημόσια διοίκηση.
Η τεχνητή νοημοσύνη ενισχύει τόσο τις επιθετικές όσο και τις αμυντικές δυνατότητες, ενώ η εξέλιξη των μοντέλων επιταχύνει τον εντοπισμό και την εκμετάλλευση ευπαθειών. Από το 2024, τα κράτη μέλη με εθνική πολιτική συντονισμένης γνωστοποίησης ευπαθειών αυξήθηκαν από 7 σε 17. Το ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για την κυβερνοασφάλεια και την τεχνητή νοημοσύνη προτείνει προσαρμογές στις πρακτικές και στα εργαλεία διαχείρισης ευπαθειών.
Συντονισμός σε κρίσεις και εφαρμογή των κανόνων
Ο Juhan Lepassaar, εκτελεστικός διευθυντής του ENISA, αναφέρθηκε σε περιστατικά κυβερνοασφάλειας σε συστήματα ψύξης στην ΕΕ, συνδέοντάς τα με την ανάγκη για ταχύτερη ενημέρωση και καλύτερο συντονισμό. Το ευρωπαϊκό σχέδιο του 2025 για τη διαχείριση κρίσεων θέτει τις βάσεις για πιο οργανωμένη συνεργασία. Η έκθεση επισημαίνει ότι οι εμπλεκόμενοι φορείς διαθέτουν άνισες δυνατότητες απόκρισης και ότι η ΕΕ εξακολουθεί να στερείται κοινής, πλήρους και έγκαιρης εικόνας μιας κρίσης.
Οι οργανισμοί κρίσιμων τομέων ανέφεραν την κανονιστική συμμόρφωση ως το κύριο κίνητρο για επενδύσεις στην κυβερνοασφάλεια. Η έκθεση εκτιμά ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να διευρύνει τις διαφορές στην έκθεση των κλάδων σε απειλές. Ζητεί η προετοιμασία κάθε κλάδου να ανταποκρίνεται στην κρισιμότητά του και να καλύπτει τις αδυναμίες παλαιότερων συστημάτων και τους κινδύνους από την αλυσίδα εφοδιασμού.
Ο ENISA εκδίδει την έκθεση ανά διετία, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την ομάδα συνεργασίας NIS. Στην έκδοση του 2026 αποδίδει στην οδηγία NIS2 ρόλο στην οργάνωση της διακυβέρνησης της κυβερνοασφάλειας τόσο στην ΕΕ όσο και στα κράτη μέλη. Καθώς προχωρά η εφαρμογή της NIS2, του Cyber Resilience Act και του Cyber Solidarity Act, ζητεί μεγαλύτερη συνοχή μεταξύ των νομοθετημάτων και μεταξύ των κρατών μελών, ώστε οι οργανισμοί που δραστηριοποιούνται σε περισσότερες χώρες να μπορούν να εφαρμόζουν τους κανόνες με συνεπή τρόπο.
