Με υπολογιστική επίδοση 85,69 petaflops και συνολικό προϋπολογισμό 58,9 εκατ. ευρώ εγκαινιάστηκε σήμερα στο Λαύριο ο εθνικός υπερυπολογιστής Δαίδαλος. Το ισχυρότερο υπολογιστικό σύστημα της χώρας θα αρχίσει να διατίθεται σταδιακά στην επιστημονική και επιχειρηματική κοινότητα από τον Δεκέμβριο, μετά την ολοκλήρωση των απαραίτητων τεχνικών δοκιμών.
Ο Δαίδαλος κατατάχθηκε στην 31η θέση των ισχυρότερων υπερυπολογιστών παγκοσμίως, σύμφωνα με τη λίστα TOP500 του Ιουνίου 2026. Στην αντίστοιχη κατάταξη ενεργειακής αποδοτικότητας Green500 βρέθηκε στην 23η θέση.
Το σύστημα βασίζεται στην αρχιτεκτονική της Hewlett Packard Enterprise και διαθέτει επιταχυντές Nvidia Grace Hopper GH200, κατάλληλους τόσο για σύνθετους επιστημονικούς υπολογισμούς όσο και για την εκπαίδευση μεγάλων μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης. Η άμεση υδρόψυξη απομακρύνει τη θερμότητα από τον εξοπλισμό, μειώνοντας την ενέργεια που απαιτείται για την ψύξη του.
Έχει εγκατασταθεί στο ιστορικό κτίριο του πρώην Ηλεκτρικού Σταθμού, στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (ΕΜΠ). Το κτίριο, επιφάνειας περίπου 1.500 τετραγωνικών μέτρων, μετατράπηκε σε σύγχρονο κέντρο δεδομένων, με εγκατεστημένη ισχύ 6,3 μεγαβολταμπέρ (MVA).
Η ενεργειακή αποδοτικότητα της εγκατάστασης ενισχύεται και από τη δυνατότητα ελεύθερης ψύξης, χάρη στις κλιματικές συνθήκες της περιοχής. Στο Πάρκο λειτουργεί επίσης φωτοβολταϊκό σύστημα ισχύος 2 μεγαβάτ κορυφής (MWp), για ιδιοκατανάλωση.
Από το συνολικό ποσό, τα 41 εκατ. ευρώ αφορούν την προμήθεια και εγκατάσταση του υπολογιστικού εξοπλισμού, των συστημάτων αποθήκευσης και του λογισμικού από τη Hewlett Packard Enterprise. Τα υπόλοιπα 17,9 εκατ. ευρώ αντιστοιχούν στις ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις και στη διαμόρφωση του κέντρου δεδομένων, που υλοποίησε η Mainsys. Τα ποσά περιλαμβάνουν ΦΠΑ.
Το έργο χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και την ευρωπαϊκή κοινή επιχείρηση υπολογιστικής υψηλών επιδόσεων (EuroHPC). Φορέας υλοποίησης και διαχείρισης είναι το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ), φορέας του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης.
Μετά την πλήρη παραμετροποίηση του Δαιδάλου θα αρχίσει η σταδιακή διάθεση της υποδομής στους χρήστες. Πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, νεοφυείς και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, βιομηχανίες και δημόσιοι φορείς θα μπορούν να υποβάλλουν προτάσεις για τη χρήση του.
Τα αιτήματα θα αξιολογούνται με βάση την επιστημονική ή τεχνολογική τους αξία, τις απαιτήσεις κάθε έργου και τη διαθεσιμότητα της υποδομής. Η πρόσβαση θα γίνεται μέσω συγκεκριμένων διαδικασιών και προσκλήσεων της ΕΔΥΤΕ, της κοινής επιχείρησης EuroHPC και του Pharos AI Factory, ανάλογα με το αντικείμενο.
Οι δυνατότητες του υπερυπολογιστή δεν περιορίζονται στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Περιλαμβάνουν επιστημονικές προσομοιώσεις, ανάλυση μεγάλων όγκων δεδομένων και εφαρμογές στη βιοϊατρική, τη μετεωρολογία, την κλιματική έρευνα, την ενέργεια, τη βιομηχανία και την κυβερνοασφάλεια. Παρέχεται επίσης η δυνατότητα επεξεργασίας ευαίσθητων δεδομένων εντός ελληνικής υποδομής, υπό τις απαιτούμενες προϋποθέσεις ασφάλειας και προστασίας.
Ο Δαίδαλος αποτελεί παράλληλα τον υπολογιστικό πυρήνα του ελληνικού εργοστασίου Τεχνητής Νοημοσύνης Pharos AI Factory, ενός από τα πρώτα επτά που επιλέχθηκαν σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Το έργο του Φάρου έχει ξεχωριστό προϋπολογισμό 30 εκατ. ευρώ, με χρηματοδότηση κατά 50% από την EuroHPC και κατά 50% από εθνικούς πόρους. Οι τομείς προτεραιότητάς του είναι η υγεία, η βιωσιμότητα, η ελληνική γλώσσα και ο πολιτισμός.
Στα εγκαίνια, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έδωσε έμφαση στην αξιοποίηση του Δαιδάλου από τις ελληνικές επιχειρήσεις. «Το παιχνίδι για την Ελλάδα θα παιχτεί κυρίως στις εφαρμογές», ανέφερε, εξηγώντας ότι η χώρα δεν φιλοδοξεί να ανταγωνιστεί τους αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς στην ανάπτυξη των πιο προηγμένων μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης. Για την Ελλάδα, όπως εξήγησε, η ευκαιρία βρίσκεται σε εφαρμογές με πρακτική χρησιμότητα και οικονομικό αντικείμενο.
«Νομίζω ότι το μήνυμα είναι σίγουρα “έλα εδώ”, όχι “μείνε εδώ”», είπε ο πρωθυπουργός, εξηγώντας ότι κατά την επίσκεψή του στην Καλιφόρνια διαπίστωσε μεγάλο ενδιαφέρον από ξένες εταιρείες να αναπτύξουν ερευνητικές υποδομές στην Ελλάδα. Τόνισε ακόμη ότι η ύπαρξη εγχώριας υπολογιστικής υποδομής περιορίζει τον κίνδυνο εξάρτησης από τρίτους για την πρόσβαση σε υπολογιστική ισχύ.
Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου αναφέρθηκε στο χρονοδιάγραμμα λειτουργίας, διευκρινίζοντας ότι μετά τις δοκιμές και τις τεχνικές ρυθμίσεις η παροχή των πρώτων υπηρεσιών θα ξεκινήσει τον Δεκέμβριο. «Θέλουμε η χώρα μας να παράγει Τεχνητή Νοημοσύνη, να διαθέτει τις δικές της υποδομές και να αξιοποιεί τα δεδομένα της εδώ, στην Ελλάδα και στην Ευρώπη», δήλωσε.
Ο κ. Παπαστεργίου αναφέρθηκε επίσης στη συνεργασία της Ελλάδας με την Κύπρο, τη Μάλτα, τη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία στο πλαίσιο του Φάρου, καθώς και στον νέο υπερυπολογιστή που σχεδιάζεται για την Κοζάνη.
Ο πρύτανης του ΕΜΠ Γιάννης Χατζηγεωργίου συνέδεσε την εγκατάσταση του Δαιδάλου με τη βιομηχανική ιστορία του Λαυρίου. Στην ομιλία του παρουσίασε ακόμη τον υπερυπολογιστή Ίκαρο του Πολυτεχνείου, με επίδοση άνω των 2 petaflops, ο οποίος χρηματοδοτήθηκε από το πρόγραμμα «Πανεπιστήμια Αριστείας» και μπορεί να χρησιμοποιηθεί συμπληρωματικά προς τον Δαίδαλο. Ανακοίνωσε επίσης ότι εντός του έτους προγραμματίζονται τα εγκαίνια του Μουσείου Μεταλλείας και Μεταλλουργίας.
Ο πρόεδρος της ΕΔΥΤΕ Στέφανος Κόλλιας ανέφερε ότι η συμφωνία για την εγκατάσταση του Δαιδάλου στο Λαύριο υπογράφηκε τον Ιούνιο του 2022. Η σύμβαση για τον υπολογιστικό εξοπλισμό υπογράφηκε τον Μάρτιο του 2025 και η εγκατάστασή του ολοκληρώθηκε σε διάστημα 15 μηνών. Για τη μετατροπή του κτιρίου χρειάστηκαν εκτεταμένες κτιριακές και ηλεκτρομηχανολογικές εργασίες. Απομένουν παρεμβάσεις στον περιβάλλοντα χώρο, ώστε να διευκολυνθούν οι οργανωμένες επισκέψεις.
Ο Νεκτάριος Κοζύρης, εθνικός εκπρόσωπος της Ελλάδας στην EuroHPC, στάθηκε στον σχεδιασμό του Δαιδάλου για την υποστήριξη τόσο της υπολογιστικής υψηλών επιδόσεων όσο και της μηχανικής μάθησης. Αναφέρθηκε στη συμμετοχή της Ελλάδας στο ευρωπαϊκό σχήμα για τον γαλλικό υπερυπολογιστή Alice Recoque και στο ενδιαφέρον της χώρας για τις επόμενες ευρωπαϊκές υποδομές μεγάλης κλίμακας Τεχνητής Νοημοσύνης, τα AI Gigafactories.
Η διευθύνουσα σύμβουλος της Φάρος Α.Ε., Αφροδίτη Σεβαστή, εξήγησε πώς θα υποστηρίζει το Pharos AI Factory τις επιχειρήσεις. Οι νεοφυείς εταιρείες θα μπορούν να αξιοποιούν υπολογιστική ισχύ και εξειδικευμένη τεχνογνωσία για την εκπαίδευση και αξιολόγηση μοντέλων. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις θα έχουν τη δυνατότητα να δοκιμάζουν εφαρμογές πριν προχωρήσουν σε μεγαλύτερες επενδύσεις, ενώ οι ερευνητικές ομάδες θα υποστηρίζονται στην εμπορική αξιοποίηση των αποτελεσμάτων τους.
Σύμφωνα με την κ. Σεβαστή, βρίσκονται υπό διαμόρφωση ο κατάλογος υπηρεσιών, οι κανόνες πρόσβασης και η διαδικασία αξιολόγησης των αιτημάτων. Η πορεία του Φάρου θα παρακολουθείται με δείκτες όπως ο αριθμός των χρηστών, τα μοντέλα και τα σύνολα δεδομένων που παράγονται, οι νέες επενδύσεις, η πνευματική ιδιοκτησία και οι θέσεις εργασίας.
Ο αναπληρωτής γενικός διευθυντής της Γενικής Διεύθυνσης Επικοινωνιακών Δικτύων, Περιεχομένου και Τεχνολογιών (DG CONNECT) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Θωμάς Σκορδάς, χαρακτήρισε τον Δαίδαλο στρατηγική επένδυση για την τεχνολογική αυτονομία της Ευρώπης. Η ανάπτυξη υπερυπολογιστών, σύμφωνα με τον ίδιο, πρέπει να συνοδεύεται από ευρωπαϊκούς επεξεργαστές, λογισμικό και νέες υπολογιστικές αρχιτεκτονικές. Στην Ευρώπη αναπτύσσονται 19 εργοστάσια Τεχνητής Νοημοσύνης, ενώ σχεδιάζονται και νέες επενδύσεις σε κβαντικούς υπολογιστές.
