Νέα στρατηγική για τη μείωση της εξάρτησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης από αμερικανικές τεχνολογίες ετοιμάζουν οι Βρυξέλλες, με έμφαση σε τομείς όπως οι ημιαγωγοί, το cloud computing και η τεχνητή νοημοσύνη. Προσχέδιο ευρωπαϊκής στρατηγικής για την τεχνολογική κυριαρχία, το οποίο επικαλούνται οι Financial Times, αναφέρει ότι το μπλοκ πρέπει να «ανακτήσει τη θέση του στην παγκόσμια κούρσα γεωοικονομικής ισχύος», σε μια περίοδο που χαρακτηρίζεται ως καθοριστική για την τεχνολογική του αυτονομία.
Το σχέδιο προβλέπει κίνητρα για την επιτάχυνση της κατασκευής ευρωπαϊκών data centres και για την προώθηση εγχώριων τεχνολογιών cloud και AI. Η κατεύθυνση αυτή σηματοδοτεί αλλαγή στην προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής απέναντι στη Big Tech, από ένα μοντέλο που επικεντρωνόταν κυρίως στη ρύθμιση των μεγάλων ομίλων της Silicon Valley, σε μια πολιτική που επιδιώκει να ενισχύσει ευρωπαϊκές τεχνολογικές εναλλακτικές. Το έγγραφο, πάντως, παραμένει προσχέδιο και μπορεί να αλλάξει πριν από τη δημοσίευσή του την επόμενη εβδομάδα.
Το σχέδιο για cloud και AI
Στο επίκεντρο της στρατηγικής βρίσκεται ένας νόμος για την ανάπτυξη του cloud και της AI, με στόχο την επιτάχυνση της ευρωπαϊκής δυναμικότητας σε data centres. Το προτεινόμενο πλαίσιο προβλέπει απλούστευση και εναρμόνιση των διαδικασιών για τα data centres, με σκοπό να τριπλασιαστεί η δυναμικότητα της ΕΕ μέσα στα επόμενα πέντε έως επτά χρόνια.
Η κίνηση έρχεται έπειτα από μήνες αυξημένης ανησυχίας σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για την εξάρτηση από αμερικανικές τεχνολογίες, οι οποίες στηρίζουν μεγάλο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας του μπλοκ. Αξιωματούχοι και εταιρείες εμφανίζονται επίσης να φοβούνται ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, θα μπορούσε να αναστείλει ή να περιορίσει την πρόσβαση σε κρίσιμες αμερικανικές τεχνολογικές υπηρεσίες, στο πλαίσιο της αυξανόμενης διατλαντικής έντασης.
Αξιολογήσεις κινδύνου και ευρωπαϊκές εναλλακτικές
Ο προτεινόμενος νόμος επιδιώκει επίσης να ενθαρρύνει την ανάπτυξη «sovereign» cloud και AI. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα κληθούν να πραγματοποιούν αξιολογήσεις κινδύνου κυριαρχίας, ώστε να βελτιώσουν την ανθεκτικότητα και να εντοπίζουν ευρωπαϊκές εναλλακτικές. Ένα τέτοιο πλαίσιο θα μπορούσε να ενισχύσει υφιστάμενους ευρωπαϊκούς τεχνολογικούς παίκτες, όπως η SAP, η Mistral και η OVHcloud.
Η υφιστάμενη εικόνα της αγοράς cloud στην ΕΕ εξηγεί μέρος της πολιτικής πίεσης. Περισσότερο από το 70% της αγοράς cloud στο μπλοκ κυριαρχείται από τρεις αμερικανικές εταιρείες, την Amazon, τη Microsoft και την Google. Για να περιορίσουν τις ανησυχίες, αρκετές αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες έχουν προσφέρει στους Ευρωπαίους πελάτες μεγαλύτερο έλεγχο ως προς το πού αποθηκεύονται τα δεδομένα τους. Η Microsoft έχει αναφέρει ότι θα αμφισβητήσει οποιαδήποτε εντολή της αμερικανικής κυβέρνησης για διακοπή υπηρεσιών cloud σε Ευρωπαίους πελάτες, ακόμη και μέσω δικαστηρίων.
Τέσσερα επίπεδα για την κυριαρχία στο cloud
Για να αποφευχθεί το λεγόμενο «sovereignty-washing», δηλαδή το ενδεχόμενο ξένες εταιρείες να παραμένουν ο βασικός μοχλός πίσω από υπηρεσίες που παρουσιάζονται ως ευρωπαϊκές, η Επιτροπή σχεδιάζει να ορίσει τέσσερα επίπεδα κυριαρχίας στο cloud. Οι σχετικές κατηγορίες θα συνδέονται με κριτήρια όπως ο έλεγχος της υπηρεσίας, η εφοδιαστική αλυσίδα, η επεξεργασία δεδομένων για μοντέλα AI, η τοποθεσία των υποδομών και η κυβερνοασφάλεια.
Το πλαίσιο αυτό εντάσσεται σε ευρύτερη μετατόπιση της ευρωπαϊκής πολιτικής για την τεχνολογία. Μέχρι σήμερα, η ΕΕ έχει συνδεθεί κυρίως με ρυθμιστικές παρεμβάσεις έναντι των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών. Το νέο προσχέδιο, εφόσον διατηρήσει την ίδια κατεύθυνση στην τελική του μορφή, δίνει μεγαλύτερο βάρος στη δημιουργία εναλλακτικών υποδομών και υπηρεσιών εντός Ευρώπης, χωρίς να παρουσιάζεται ως πλήρης αποσύνδεση από διεθνείς τεχνολογικούς παρόχους.
Νέα ώθηση στην παραγωγή ημιαγωγών
Παράλληλα, οι Βρυξέλλες σχεδιάζουν δεύτερη εκδοχή του νόμου για τα chips, με στόχο την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής ημιαγωγών και τη μείωση της εξάρτησης από ξένους παρόχους. Το ζήτημα απέκτησε πρόσθετη βαρύτητα μετά την έλλειψη chips που ακολούθησε την εξαγορά της Nexperia από την κινεζική Wingtech.
Το νέο πλαίσιο για τους ημιαγωγούς επιδιώκει να ενισχύσει την εγχώρια ζήτηση για chips που σχεδιάζονται και κατασκευάζονται στην ΕΕ, μεταξύ άλλων μέσω της σύνδεσης προμηθευτών με χρήστες και συμφωνιών προαγοράς. Η Επιτροπή επιμένει, με βάση το προσχέδιο, ότι το σχέδιο δεν αφορά «απομόνωση, προστατευτισμό ή τεχνολογική αποσύνδεση», αλλά τη δημιουργία στρατηγικών αντίβαρων για την Ευρώπη, ώστε να παραμείνει ανοιχτή στον κόσμο χωρίς να υπονομεύει τα συμφέροντα και τις αξίες της.
