Ένας ευρύς συνασπισμός σαράντα οντοτήτων, που περιλαμβάνει ηγέτες έργων ανοιχτού λογισμικού, συντηρητές, εκπροσώπους της βιομηχανίας, ερευνητές και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, απέστειλε δημόσια επιστολή προς την ηγεσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι υπογράφοντες, μεταξύ των οποίων βρίσκονται ο Οργανισμός Ανοιχτών Τεχνολογιών – ΕΕΛΛΑΚ και το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ – GRNET), απευθύνονται στην Πρόεδρο Ursula von der Leyen και στους Εκτελεστικούς Αντιπροέδρους Henna Virkkunen και Stéphane Séjourné. Κεντρικό αίτημα της πρωτοβουλίας είναι η δημιουργία ενός «Ευρωπαϊκού Ταμείου Τεχνολογικής Ανεξαρτησίας» (EU Sovereign Tech Fund – EU-STF), το οποίο ζητούν να χρηματοδοτηθεί με τουλάχιστον 350 εκατομμύρια ευρώ σε ορίζοντα επταετίας.
Η πρωτοβουλία αναδεικνύει τη χρόνια υποχρηματοδότηση στη συντήρηση και την ασφάλεια κρίσιμου λογισμικού ανοιχτού κώδικα, μια κατάσταση που, σύμφωνα με την επιστολή, απειλεί άμεσα την ψηφιακή ανεξαρτησία, την κυβερνοασφάλεια και την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Όπως τονίζεται, μεγάλο μέρος της ψηφιακής υποδομής της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης της οικονομίας και των δημόσιων θεσμών της, εξαρτάται από το ανοιχτό λογισμικό, το οποίο περιγράφεται ως ο «αόρατος σκελετός» της ψηφιακής οικονομίας. Αυτή η εξάρτηση, χωρίς αντίστοιχη επένδυση στη συντήρηση, αυξάνει τη συστημική έκθεση σε κινδύνους, αφήνοντας κυβερνήσεις και πολίτες ευάλωτους σε απειλές ασφαλείας, διαταραχές της εφοδιαστικής αλυσίδας λογισμικού και στον «εγκλωβισμό σε συγκεκριμένους προμηθευτές» (vendor lock-in).
Οι κίνδυνοι αυτοί αφορούν υποδομές σε κρίσιμους τομείς, όπως τα συστήματα ψηφιακής ταυτότητας, τα δίκτυα ενέργειας, οι πλατφόρμες υγείας, οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες και τα δίκτυα κινητικότητας. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΕΛΛΑΚ, με εκπρόσωπο τον Διευθυντή της Αλέξανδρο Μελίδη, επισημαίνει ότι χωρίς βιώσιμη συντήρηση, κρίσιμες εθνικές υπηρεσίες που βασίζονται σε ανοιχτό λογισμικό, όπως το Gov.gr και η «Διαύγεια», παραμένουν ευάλωτες. Στους Έλληνες υπογράφοντες περιλαμβάνεται επίσης ο Αριστείδης Σωτηρόπουλος, Διευθύνων Σύμβουλος του ΕΔΥΤΕ. Η προτεινόμενη λύση του ταμείου περιγράφεται ως μια «επένδυση με κοινωνική αποστολή» που θα δράσει προνοητικά, αντί «πυροσβεστικά» απέναντι στις κρίσεις.
Το αίτημα για τα 350 εκατομμύρια ευρώ βασίζεται σε λεπτομερή μελέτη σκοπιμότητας που δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 2025. Το προτεινόμενο ταμείο, όπως αναφέρεται, θα μπορούσε να ακολουθήσει το αποδεδειγμένα επιτυχημένο μοντέλο του «Οργανισμού Ανεξάρτητων Τεχνολογιών της Γερμανίας» (Sovereign Tech Agency). Ο συνασπισμός καλεί συγκεκριμένα τους Συννομοθέτες της ΕΕ να καταστήσουν το EU-STF προτεραιότητα στο επερχόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) για την περίοδο 2028-2034. Παράλληλα, καλεί τα Κράτη Μέλη να δεσμευτούν σε «κοινή χρηματοδότηση», ώστε η Ευρώπη να κλιμακώσει τις επενδύσεις της πέρα από τις κατακερματισμένες εθνικές προσπάθειες.
Οι υπογράφοντες προειδοποιούν ότι η αδράνεια και η παραμέληση του οικοσυστήματος ανοιχτού λογισμικού ενδέχεται να οδηγήσει σε στασιμότητα ή αποτυχία ολόκληρης της ψηφιακής ατζέντας της Ευρώπης. Μια τέτοια εξέλιξη, τονίζουν, θα υπονόμευε θεμελιώδεις στόχους της ΕΕ, όπως η «Ψηφιακή Δεκαετία», η «Πράξη για την Κυβερνοανθεκτικότητα» (Cyber Resilience Act), η «Πράξη για τα Τσιπ» (European Chips Act), η «Πράξη για την Τεχνητή Νοημοσύνη» (AI Act) και η ευρύτερη ατζέντα ανταγωνιστικότητας. Την επιστολή συνυπογράφουν, μεταξύ άλλων, η Mercedes-Benz (Magnus Östberg, Chief Software Officer), η Mozilla (Raffi Krikorian, CTO), το GitHub (Felix Reda, Director of Developer Policy), η Red Hat, το Linux Foundation Europe, το CERN, το Blender Foundation, η SUSE, η Nextcloud, η Proton και το OpenForum Europe.
