Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδιάζει την αναθεώρηση μιας από τις πλέον αμφιλεγόμενες νομοθετικές παρεμβάσεις της, η οποία είχε ως αποτέλεσμα την εξάπλωση των αναδυόμενων παραθύρων για τα cookies στο διαδίκτυο. Στο πλαίσιο μιας ευρύτερης πρωτοβουλίας για τον περιορισμό της γραφειοκρατίας, οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να εξαλείψουν τον τεχνολογικό κανόνα του 2009 που υποχρέωσε τους ιστοτόπους να ζητούν ρητά τη συγκατάθεση των χρηστών. Τα cookies αποτελούν θεμελιώδη τεχνολογία του διαδικτύου, επιτρέποντας στους διαχειριστές ιστοτόπων να συλλέγουν πληροφορίες για τους επισκέπτες, από την κατάσταση σύνδεσης έως τις αγοραστικές τους προτιμήσεις για την προβολή σχετικών διαφημίσεων.
Το 2009, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί αναθεώρησαν την Οδηγία για την προστασία της ιδιωτικής ζωής στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες (e-Privacy Directive), καθιστώντας υποχρεωτική τη λήψη συγκατάθεσης πριν από την εγκατάσταση cookies στις συσκευές των χρηστών, με εξαίρεση όσα είναι «απολύτως απαραίτητα» για την παροχή μιας υπηρεσίας. Σήμερα, το διαδίκτυο έχει κατακλυστεί από τα εν λόγω παράθυρα συγκατάθεσης, οδηγώντας σε ένα φαινόμενο «κόπωσης συγκατάθεσης». «Η υπερβολική απαίτηση για συγκατάθεση ουσιαστικά την απονευρώνει. Οι χρήστες συνηθίζουν να συναινούν για τα πάντα, με αποτέλεσμα να μην διαβάζουν πλέον τα κείμενα με την ίδια προσοχή, και όταν η συγκατάθεση γίνεται ο κανόνας, δεν γίνεται πλέον αντιληπτή με τον ίδιο τρόπο από τους χρήστες», δήλωσε ο Peter Craddock, δικηγόρος με ειδίκευση στα δεδομένα στην εταιρεία Keller and Heckman.
Η τεχνολογία των cookies αποτελεί πλέον κεντρικό σημείο στα σχέδια της Επιτροπής για την απλοποίηση της ψηφιακής νομοθεσίας, με τους αξιωματούχους να προετοιμάζουν ένα οριζόντιο νομοθετικό κείμενο που θα παρουσιαστεί τον Δεκέμβριο. Τη Δευτέρα, πραγματοποιήθηκε συνάντηση με εκπροσώπους του τεχνολογικού κλάδου για τη διαχείριση του ζητήματος. Ένα σημείωμα που εστάλη στον κλάδο και την κοινωνία των πολιτών που συμμετείχαν σε μια ομάδα εστίασης στις 15 Σεπτεμβρίου, και το οποίο περιήλθε στην κατοχή του POLITICO, έδειξε ότι η Επιτροπή εξετάζει την εισαγωγή περισσότερων εξαιρέσεων από τον κανόνα της συγκατάθεσης, καθώς και τη δυνατότητα οι χρήστες να ορίζουν τις προτιμήσεις τους για τα cookies κεντρικά και μία φορά, για παράδειγμα μέσω των ρυθμίσεων του προγράμματος περιήγησής τους.
Ανάλογες προτάσεις έχουν καταθέσει και κράτη μέλη της ΕΕ. Η Δανία, η οποία προεδρεύει επί του παρόντος των συνεδριάσεων στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρότεινε τον Μάιο την κατάργηση των παραθύρων συγκατάθεσης για cookies που εξυπηρετούν «τεχνικά απαραίτητες λειτουργίες» ή «απλή στατιστική ανάλυση», χαρακτηρίζοντάς τα «ακίνδυνα». Από την πλευρά του, ο τεχνολογικός κλάδος προτείνει την ενσωμάτωση των κανόνων στον Γενικό Κανονισμό για την Προστασία Δεδομένων (ΓΚΠΔ), ο οποίος υιοθετεί μια πιο ευέλικτη «προσέγγιση βάσει κινδύνου», επιτρέποντας στις εταιρείες να προσαρμόζουν τα μέτρα προστασίας ανάλογα με τον κίνδυνο που ενέχει η επεξεργασία δεδομένων.
Η πρωτοβουλία της Επιτροπής προμηνύει μια σφοδρή πολιτική αντιπαράθεση μεταξύ των εκπροσώπων του ψηφιακού κλάδου και των οργανώσεων για την προστασία της ιδιωτικής ζωής. Προηγούμενες προσπάθειες μεταρρύθμισης είχαν μείνει ανολοκλήρωτες, με πιο χαρακτηριστική την πρόταση για έναν νέο Κανονισμό e-Privacy το 2017. Η πρόταση αυτή αποσύρθηκε τελικά τον Φεβρουάριο του τρέχοντος έτους και αποτέλεσε ένα πολύτιμο τρόπαιο για την ατζέντα της Προέδρου της Επιτροπής Ursula von der Leyen, καθώς τα θεσμικά όργανα της ΕΕ αδυνατούσαν να βρουν συμβιβασμό σε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, από τη διαφήμιση έως την εθνική ασφάλεια.
Ο Franck Thomas, διευθυντής πολιτικής της ένωσης διαφημιστών IAB Europe, ανέφερε ότι η τρέχουσα Οδηγία είναι υπερβολικά «άκαμπτη» και ότι η μετάβαση στο πλαίσιο του ΓΚΠΔ θα επέτρεπε στις επιχειρήσεις να αξιοποιούν καταλληλότερες νομικές βάσεις, όπως το «έννομο συμφέρον». Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι «η έκκλησή μας για απλοποίηση δεν πρέπει να εκληφθεί ως προσπάθεια για μια πιο χαλαρή προσέγγιση στην προστασία δεδομένων. Όλοι συμφωνούμε ότι είναι αναγκαίο να διατηρηθεί η ισορροπία μεταξύ της προστασίας των δικαιωμάτων απορρήτου και της διασφάλισης της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής τεχνολογικής βιομηχανίας».
Οι οργανώσεις προστασίας της ιδιωτικής ζωής προτίθενται να προβάλουν σθεναρή αντίσταση σε οποιαδήποτε αλλαγή, εκφράζοντας φόβους για την ενίσχυση της στοχευμένης διαφήμισης. «Η εστίαση στα cookies είναι σαν να αναδιατάσσουμε τις καρέκλες στο κατάστρωμα του Τιτανικού, με το πλοίο να είναι η ίδια η διαφήμιση επιτήρησης», σχολίασε η Itxaso Domínguez de Olazábal, σύμβουλος πολιτικής στην European Digital Rights. Συμπλήρωσε ότι ο νόμος ήδη εξαιρεί τα απαραίτητα cookies, και πως «η διεύρυνση αυτής της κατηγορίας για να συμπεριλάβει άλλου είδους “απαραίτητη” παρακολούθηση είναι παραπλανητική, καθώς κινδυνεύει να νομιμοποιήσει τη συλλογή αναλυτικών δεδομένων ή την εξατομίκευση για διαφημιστικούς σκοπούς». Η συζήτηση αναμένεται να κορυφωθεί εκ νέου το επόμενο έτος, με την παρουσίαση της Πράξης για την Ψηφιακή Δικαιοσύνη (Digital Fairness Act).
