Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ξεκινήσει την πρώτη επανεξέταση του Νόμου για τις Ψηφιακές Αγορές (Digital Markets Act – DMA), αναζητώντας απόψεις σχετικά με την αποτελεσματικότητα του κανονισμού από την έναρξη της εφαρμογής του. Η διαδικασία διαβούλευσης, η οποία ξεκίνησε στις 3 Ιουλίου 2025, δίνει τη δυνατότητα σε πολίτες, εταιρείες και οργανισμούς να υποβάλουν τις απόψεις τους έως τις 24 Σεπτεμβρίου 2025, 23:59 (CEST). Τη διαβούλευση διεξάγουν από κοινού η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού και η Γενική Διεύθυνση Επικοινωνιακών Δικτύων, Περιεχομένου και Τεχνολογίας.
Ο DMA, ο οποίος τέθηκε πλήρως σε ισχύ την άνοιξη του 2024, αποτελεί ένα ρυθμιστικό εργαλείο της ΕΕ που στοχεύει στη διασφάλιση δικαιότερων και πιο ανταγωνιστικών αγορών στον ψηφιακό τομέα. Ο νόμος καθορίζει σαφή, αντικειμενικά κριτήρια για τον εντοπισμό των λεγόμενων «ρυθμιστών πρόσβασης» (gatekeepers). Πρόκειται για μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες που παρέχουν βασικές υπηρεσίες πλατφόρμας, όπως μηχανές αναζήτησης, καταστήματα εφαρμογών και υπηρεσίες ανταλλαγής μηνυμάτων. Οι gatekeepers υποχρεούνται να συμμορφώνονται με μια σειρά από σαφείς υποχρεώσεις και απαγορεύσεις.
Η νομοθεσία έχει αποκτήσει έντονο πολιτικό χαρακτήρα τους τελευταίους μήνες. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει κατηγορήσει την ΕΕ για άδικη στόχευση αμερικανικών εταιρειών, χαρακτηρίζοντας τον DMA ως μη δασμολογικό εμπόδιο στον εμπορικό πόλεμο που είχε ξεκινήσει ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ως εκτελεστικό όργανο της ΕΕ, καλεί το κοινό να εκφράσει τις απόψεις του σχετικά με το αν ο DMA έχει επιτύχει τους βασικούς του στόχους να εισαγάγει δικαιοσύνη και αμφισβητησιμότητα στις ψηφιακές αγορές, καθώς και τον πραγματικό του αντίκτυπο. Η Επιτροπή έχει νομική υποχρέωση να επανεξετάσει τον κανονισμό έως τα μέσα του 2026.
Η διαβούλευση είναι ιδιαίτερα σημαντική για επιχειρηματικούς χρήστες (ειδικά μικρομεσαίες επιχειρήσεις) και τελικούς χρήστες των ψηφιακών υπηρεσιών των gatekeepers. Η Επιτροπή θα χρησιμοποιήσει αυτό το feedback, μαζί με άλλα, για να συντάξει μια έκθεση που θα αξιολογεί τον αντίκτυπο του DMA μέχρι στιγμής και αν απαιτούνται περαιτέρω μέτρα. Οι τέσσερις κύριες πτυχές που θα αξιολογηθούν είναι: η επίτευξη των στόχων του DMA για ανταγωνιστικές και δίκαιες αγορές, ο αντίκτυπός του σε επιχειρηματικούς και τελικούς χρήστες, η δυνατότητα επέκτασης της υποχρέωσης διαλειτουργικότητας (άρθρο 7 DMA) σε υπηρεσίες διαδικτυακής κοινωνικής δικτύωσης, και η αναγκαιότητα τροποποίησης κανόνων, συμπεριλαμβανομένων των βασικών υπηρεσιών πλατφόρμας και των υποχρεώσεων των άρθρων 5, 6 και 7 του DMA.
Παραδείγματα υποχρεώσεων (do’s) για τους gatekeepers περιλαμβάνουν την υποχρέωση να επιτρέπουν σε τρίτα μέρη τη διαλειτουργικότητα με τις δικές τους υπηρεσίες σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, να παρέχουν στους επιχειρηματικούς χρήστες πρόσβαση στα δεδομένα που δημιουργούν μέσω της χρήσης της πλατφόρμας, και να επιτρέπουν στους επιχειρηματικούς χρήστες να προωθούν τις προσφορές τους και να συνάπτουν συμβάσεις εκτός της πλατφόρμας του gatekeeper. Αντίστοιχα, παραδείγματα απαγορεύσεων (don’ts) περιλαμβάνουν την απαγόρευση της ευνοϊκότερης μεταχείρισης των ιδίων υπηρεσιών τους στην κατάταξη έναντι παρόμοιων υπηρεσιών τρίτων, την παρεμπόδιση των καταναλωτών από τη σύνδεση με επιχειρήσεις εκτός των πλατφορμών τους, και την παρακολούθηση τελικών χρηστών εκτός της βασικής υπηρεσίας πλατφόρμας για στοχευμένη διαφήμιση χωρίς αποτελεσματική συγκατάθεση.
Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, οι gatekeepers αντιμετωπίζουν πρόστιμα που μπορούν να φτάσουν έως το 10% του συνολικού παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών της εταιρείας, ή έως και 20% σε περίπτωση επανειλημμένων παραβάσεων. Επιπλέον, μπορούν να επιβληθούν περιοδικές χρηματικές ποινές έως το 5% του μέσου ημερήσιου κύκλου εργασιών. Σε περιπτώσεις συστηματικών παραβάσεων, ενδέχεται να επιβληθούν και πρόσθετα επανορθωτικά μέτρα, τα οποία μπορεί να περιλαμβάνουν συμπεριφορικές ή δομικές λύσεις, όπως η εκποίηση τμημάτων μιας επιχείρησης, ως έσχατη λύση. Η Επιτροπή θα διεξάγει έρευνες αγοράς για να διασφαλίσει ότι οι νέοι κανόνες προσαρμόζονται στον γρήγορο ρυθμό των ψηφιακών αγορών και για να αντιμετωπίζει συστηματικές παραβάσεις.
