Η ετήσια παραγωγή ηλεκτρονικών αποβλήτων ανά άτομο εκτιμάται σε 11,2 κιλά, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν σε ομιλία του Francisco Jeronimo, αντιπροέδρου συσκευών EMEA στην IDC. Το 2022, ο παγκόσμιος όγκος ηλεκτρονικών αποβλήτων ανήλθε σε 62 εκατομμύρια τόνους, ποσότητα που, αν απλωνόταν, θα μπορούσε να καλύψει έξι φορές τη διαδρομή από τη Γη στη Σελήνη και πίσω. Η Ευρώπη παράγει περίπου 5 εκατομμύρια τόνους ηλεκτρονικών αποβλήτων ετησίως, από τα οποία μόλις το 22% ανακυκλώνεται, ενώ το υπόλοιπο καταλήγει σε χωματερές με αρνητικές συνέπειες για το περιβάλλον.
Σημαντική συμβολή στην παραγωγή αποβλήτων έχουν τα smartphones, τα οποία αποτελούν τα πιο διαδεδομένα καταναλωτικά ηλεκτρονικά είδη. Τα smartphones περιέχουν εκατοντάδες εξαρτήματα, μεταξύ των οποίων και τοξικά υλικά όπως μόλυβδο, υδράργυρο και κάδμιο, τα οποία ενδέχεται να προκαλέσουν επιπτώσεις τόσο στο περιβάλλον όσο και στην υγεία. Επιπλέον, το 70% του παγκόσμιου κοβαλτίου, που αποτελεί κρίσιμο υλικό για τις μπαταρίες των συσκευών, εξορύσσεται στο Κονγκό υπό ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες, συχνά χωρίς μέτρα προστασίας και με τη συμμετοχή ανηλίκων.
Το 2023, οι παγκόσμιες πωλήσεις smartphones ξεπέρασαν τα 1,2 δισεκατομμύρια τεμάχια, ενώ ο συνολικός αριθμός ηλεκτρονικών συσκευών που αποκτά ένας μέσος καταναλωτής στη διάρκεια της ζωής του εκτιμάται σε πάνω από 300. Η υψηλή κατανάλωση αποδίδεται στο χαμηλό κόστος, τη χρηστικότητα και τη συχνή αντικατάσταση των προϊόντων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, η βιομηχανία ηλεκτρονικών συσκευών έχει αρχίσει να χρησιμοποιεί ανακυκλωμένα υλικά και να εφαρμόζει πρακτικές βιωσιμότητας. Παράλληλα, οι κυβερνήσεις, ιδιαίτερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, προωθούν πολιτικές κυκλικής οικονομίας και νομοθετικές πρωτοβουλίες, όπως το «Circular Economy Action Plan», την υποχρέωση για κοινό φορτιστή για όλες τις συσκευές, το δικαίωμα στην επισκευή, τη νομοθεσία για οικολογικό σχεδιασμό και την εισαγωγή του ψηφιακού διαβατηρίου προϊόντος. Στο πλαίσιο αυτό, οι κατασκευαστές οφείλουν να σχεδιάζουν προϊόντα με δυνατότητα εύκολης επισκευής, να παρέχουν ανταλλακτικά και εργαλεία στα κέντρα επισκευής, καθώς και να εξασφαλίζουν επιπλέον εγγύηση μετά από κάθε επισκευή.
Στον τομέα της κατανάλωσης, παρατηρείται αυξανόμενο ενδιαφέρον για επισκευή συσκευών και αγορά ανακατασκευασμένων προϊόντων. Οι ανακατασκευασμένες συσκευές υφίστανται έλεγχο, καθαρισμό, επισκευή και ενδεχομένως αντικατάσταση βασικών εξαρτημάτων, διατίθενται με εγγύηση και συχνά δεν διαφέρουν σε λειτουργικότητα από τα καινούρια προϊόντα. Οι τιμές τους είναι κατά κανόνα χαμηλότερες, ενώ, σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, το 71% των καταναλωτών που τις επιλέγουν δηλώνουν ικανοποιημένοι. Το 2023, οι παγκόσμιες πωλήσεις ανακατασκευασμένων συσκευών ανήλθαν σε 75 δισεκατομμύρια δολάρια και προβλέπεται να ξεπεράσουν τα 105 δισεκατομμύρια δολάρια το 2029.
Μελέτες καταδεικνύουν ότι η παράταση της διάρκειας ζωής μιας ηλεκτρονικής συσκευής κατά ένα έτος, είτε μέσω επισκευής είτε μέσω αγοράς ανακατασκευασμένου προϊόντος, μπορεί να έχει σημαντική περιβαλλοντική συνεισφορά, αντιστοιχώντας στη μείωση εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα ισοδύναμη με την απόσυρση δύο εκατομμυρίων αυτοκινήτων από την κυκλοφορία κάθε χρόνο.
Παρά τη βελτίωση των πρακτικών ανακύκλωσης, το 2022 μόνο 13,8 εκατομμύρια τόνοι από τα 62 εκατομμύρια τόνους ηλεκτρονικών αποβλήτων καταγράφηκαν και ανακυκλώθηκαν σωστά, με το υπόλοιπο να επιβαρύνει το περιβάλλον και την κοινωνία. Το οικονομικό όφελος από την ανάκτηση υλικών και την αποφυγή εκπομπών εκτιμάται σε δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια, αλλά το συνολικό κόστος για την κοινωνία και το περιβάλλον υπερβαίνει τα 78 δισεκατομμύρια δολάρια, σύμφωνα με σχετικές εκθέσεις.
Συνολικά, η ενίσχυση της επισκευασιμότητας, η αύξηση των πωλήσεων ανακατασκευασμένων συσκευών και η υιοθέτηση πρακτικών κυκλικής οικονομίας προβάλλουν ως βασικά εργαλεία για τη μείωση των ηλεκτρονικών αποβλήτων, ενώ η συμβολή του καταναλωτή θεωρείται κρίσιμη στην επίτευξη βιώσιμης αλλαγής.
