Η Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίζεται έτοιμη να ενεργοποιήσει ένα από τα πιο ισχυρά εργαλεία εμπορικής πολιτικής που διαθέτει, εφόσον αποτύχουν οι διαβουλεύσεις με τον Ντόναλντ Τραμπ για άρση των επιπλέον δασμών προς την Ευρώπη. Μεταξύ των μέτρων που εξετάζονται είναι και η επιβολή τέλους σε αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες, σύμφωνα με δηλώσεις της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στους Financial Times.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ανέφερε ότι, στο πλαίσιο της 90ήμερης παύσης εφαρμογής νέων αμερικανικών δασμών, στόχος της ΕΕ είναι η επίτευξη μιας «πλήρως ισορροπημένης» συμφωνίας με την Ουάσιγκτον. Σε διαφορετική περίπτωση, η Κομισιόν εξετάζει τη διεύρυνση των ευρωπαϊκών μέτρων σε νέους τομείς, όπως οι υπηρεσίες.
Όπως δήλωσε στους Financial Times, σε περίπτωση μη ικανοποιητικής έκβασης, είναι πιθανή η επιβολή δασμών στα διαφημιστικά έσοδα ψηφιακών πλατφορμών. Η Επιτροπή εξετάζει για πρώτη φορά την ενεργοποίηση του κανονισμού κατά εξαναγκαστικών εμπορικών πρακτικών (anti-coercion instrument), προκειμένου να θωρακίσει την ευρωπαϊκή αγορά απέναντι σε μονομερείς εμπορικές ενέργειες.
Το ενδεχόμενο τέλος θα ισχύει οριζόντια στην ενιαία αγορά της ΕΕ και διαφέρει από τον ψηφιακό φόρο που επιβάλλουν χωριστά τα κράτη-μέλη. Σύμφωνα με την πρόεδρο της Επιτροπής, τα ακριβή μέτρα θα εξαρτηθούν από το αποτέλεσμα των συνομιλιών, με στόχο την ισότιμη προστασία των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.
Η φον ντερ Λάιεν υποστήριξε ότι ο εμπορικός πόλεμος έχει ήδη επιφέρει ουσιαστικές ανακατατάξεις στο παγκόσμιο εμπόριο, χαρακτηρίζοντας την παρούσα συγκυρία ως σημείο καμπής στις διατλαντικές σχέσεις. Όπως είπε, δεν αναμένεται επιστροφή στις προηγούμενες ισορροπίες του διεθνούς εμπορικού περιβάλλοντος.
Κατά την ίδια, δεν υπάρχουν κερδισμένοι από την τρέχουσα κατάσταση, παρά μόνο ζημίες και αστάθεια. Επισήμανε τις επιπτώσεις που ήδη καταγράφονται στις αγορές μετοχών και ομολόγων, ενώ έκανε λόγο για το υψηλό κόστος της αβεβαιότητας για τις επιχειρήσεις και την οικονομία.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προσωρινά αναστείλει τα αντίμετρα που επρόκειτο να τεθούν σε εφαρμογή ως απάντηση στους δασμούς των ΗΠΑ σε χάλυβα και αλουμίνιο. Τα μέτρα αυτά θα επηρέαζαν εισαγωγές αξίας περίπου 21 δισ. ευρώ και περιλάμβαναν κατηγορίες προϊόντων όπως χυμοί, κρέας και σκάφη αναψυχής.
Η πρόεδρος της Επιτροπής δήλωσε ότι είχαν προηγηθεί προσπάθειες έναρξης διαλόγου με την Ουάσιγκτον, οι οποίες όμως δεν καρποφόρησαν. Όπως ανέφερε, η πλευρά των ΗΠΑ είχε ζητήσει αναμονή μέχρι την ανακοίνωση της 2ας Απριλίου, όταν ο Αμερικανός πρόεδρος Τραμπ ανακοίνωσε επιβολή δασμών 20% σε ευρωπαϊκά προϊόντα.
Στο πλαίσιο της αναζήτησης λύσης, η Κομισιόν έχει προτείνει κατάργηση των δασμών στα βιομηχανικά αγαθά, χωρίς ωστόσο να υπάρξει ανταπόκριση από την αμερικανική πλευρά. Οι ΗΠΑ διατυπώνουν επιφυλάξεις για μη δασμολογικά εμπόδια της ΕΕ, όπως οι κανόνες για τον ΦΠΑ και τα τεχνικά πρότυπα.
Η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι είναι ανοιχτή στο ενδεχόμενο εναρμόνισης ορισμένων κανονιστικών προτύπων ΕΕ και ΗΠΑ για τη διευκόλυνση του εμπορίου. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι τέτοιες πρωτοβουλίες συχνά αποδίδουν περιορισμένα, λόγω διαφορών στον τρόπο ζωής και στην πολιτισμική προσέγγιση.
Παράλληλα, απέκλεισε κατηγορηματικά το ενδεχόμενο επανεξέτασης του κανονιστικού πλαισίου της ΕΕ για την ψηφιακή οικονομία ή τη ρύθμιση της δύναμης στην αγορά, το οποίο η κυβέρνηση Τραμπ θεωρεί ότι πλήττει τις μεγάλες αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας. Επίσης, ξεκαθάρισε πως ο ΦΠΑ αποτελεί κυρίαρχη δημοσιονομική πολιτική των κρατών-μελών και δεν αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης.
Αν οι συνομιλίες αποτύχουν, τα ευρωπαϊκά αντίμετρα που είχαν ανασταλεί θα επανενεργοποιηθούν αυτόματα. Επιπλέον, εξετάζονται πρόσθετα μέτρα που θα μπορούσαν να στοχεύσουν το πλεόνασμα των ΗΠΑ στον τομέα των υπηρεσιών, το οποίο δεν καταγράφεται στα επίσημα εμπορικά στοιχεία της αμερικανικής κυβέρνησης.
Όπως σημείωσε η φον ντερ Λάιεν στους FT, περίπου το 80% των υπηρεσιών που προσφέρονται στην ευρωπαϊκή αγορά από ξένες εταιρείες προέρχεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Σκοπός, κατά την ίδια, παραμένει η επίτευξη μιας συμφωνίας που να διασφαλίζει κοινά οφέλη για όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.
Αναφορικά με τον παγκόσμιο αντίκτυπο ενός ευρύτερου εμπορικού πολέμου, η φον ντερ Λάιεν προειδοποίησε πως η ΕΕ δεν πρόκειται να αποδεχθεί τη μετατόπιση κινεζικών εξαγωγών προς την ευρωπαϊκή αγορά λόγω των αμερικανικών δασμών. Εξετάζεται η θέσπιση μηχανισμού παρακολούθησης και πιθανή ενεργοποίηση προστατευτικών διατάξεων.
Η πρόεδρος της Επιτροπής ανέφερε στους FT ότι έθιξε το ζήτημα και σε πρόσφατη τηλεφωνική επικοινωνία με τον πρωθυπουργό της Κίνας, Λι Τσιανγκ, ο οποίος απάντησε ότι «δεν υφίσταται τέτοιος κίνδυνος», διότι η κινεζική πλευρά προτίθεται να ενισχύσει την εγχώρια κατανάλωση.
Παράλληλα, η Επιτροπή ενισχύει τις επαφές με τρίτες χώρες όπως η Μαλαισία, η Ταϊλάνδη, οι Φιλιππίνες, η Ινδονησία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, με σκοπό την εμβάθυνση των εμπορικών σχέσεων. Όπως τόνισε, πολλές χώρες επιθυμούν στενότερη συνεργασία με την ΕΕ για την ενίσχυση του ελεύθερου και δίκαιου εμπορίου.
Η ίδια σημείωσε πως υπάρχει διεθνές ενδιαφέρον για ένα εμπορικό μοντέλο που να βασίζεται στην ποιότητα και όχι στην επιβολή δασμών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στηρίζει την κατεύθυνση αυτή και επιδιώκει ένα περιβάλλον με ξεκάθαρους κανόνες και χωρίς τεχνητές στρεβλώσεις.
Η ΕΕ και οι ΗΠΑ συμφωνούν ότι το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ) δεν διασφαλίζει πλήρως ισότιμους όρους, ιδίως έναντι χωρών που επιδοτούν τη βιομηχανική τους παραγωγή, όπως η Κίνα. Η περίπτωση αυτή θεωρείται ενδεικτική των σημερινών προκλήσεων.
Η φον ντερ Λάιεν επισήμανε πως η υφιστάμενη κρίση αποτελεί ευκαιρία για συνολική μεταρρύθμιση του ΠΟΕ. Όπως δήλωσε, το ζητούμενο δεν είναι η διατήρηση του status quo, αλλά ο εκσυγχρονισμός και η προσαρμογή των θεσμών στις νέες συνθήκες της παγκόσμιας αγοράς.
