Εννέα ευρωπαϊκές χώρες, με τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ενώνουν τις δυνάμεις τους για την ενίσχυση της θέσης της Ευρώπης στη διεθνή βιομηχανία ημιαγωγών, εγκαινιάζοντας μια κοινή πρωτοβουλία με τη σύσταση του «Συνασπισμού των Προθύμων». Η κοινή δήλωση που εκδόθηκε σηματοδοτεί την απαρχή μιας συντονισμένης ευρωπαϊκής στρατηγικής για την ενίσχυση της παραγωγικής ικανότητας, την υποστήριξη της καινοτομίας και την καλλιέργεια εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού στον κλάδο.
Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία για την Ευρώπη, η οποία επιδιώκει να ενισχύσει την τεχνολογική της κυριαρχία και να εξασφαλίσει την ανθεκτικότητα της οικονομίας της απέναντι σε γεωπολιτικούς και εφοδιαστικούς κινδύνους. Όπως επισημαίνεται στη δήλωση, οι ημιαγωγοί αποτελούν τη ραχοκοκαλιά των σύγχρονων τεχνολογιών, υποστηρίζοντας εφαρμογές από την τεχνητή νοημοσύνη και την άμυνα έως την κινητικότητα, την επικοινωνία και την ενέργεια.
Οι χώρες που συμμετέχουν –Αυστρία, Βέλγιο, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία, Κάτω Χώρες και Πολωνία (η οποία συμμετείχε ως παρατηρητής με την ιδιότητα της Προεδρίας του Συμβουλίου)– δεσμεύονται να εργαστούν από κοινού για τη διαμόρφωση μιας Διακήρυξης που θα είναι ανοικτή προς υποστήριξη από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. Η κοινή στρατηγική επικεντρώνεται σε τέσσερις βασικούς άξονες: τη διαθεσιμότητα κρίσιμων τμημάτων της αλυσίδας αξίας των ημιαγωγών εντός της ΕΕ, την ανάπτυξη και βιομηχανική αξιοποίηση καινοτόμων τεχνολογιών στην Ευρώπη, την ενίσχυση και διεύρυνση της ευρωπαϊκής τεχνολογικής ηγεσίας, και την επιτάχυνση της εμπορικής αξιοποίησης της έρευνας.
Σύμφωνα με δηλώσεις του Ολλανδού υπουργού Οικονομίας Ντιρκ Μπελγιάρτς, ο συνασπισμός εργάζεται εντατικά για την επιτάχυνση των σχεδίων, με στόχο την παρουσίαση των προτάσεών του έως το καλοκαίρι του 2025. Η πρωτοβουλία συνδέεται με την πιθανότητα ενός δεύτερου ευρωπαϊκού προγράμματος χρηματοδότησης για τη βιομηχανία ημιαγωγών, διαδεχόμενο τον “Νόμο για τα Τσιπ” του 2023, ο οποίος βρίσκεται υπό αναθεώρηση. Αν και το αρχικό πρόγραμμα δεν πέτυχε όλους τους στόχους του, θεωρείται ότι συνέβαλε καθοριστικά στην αποτροπή περαιτέρω υποβάθμισης του κλάδου, έναντι των ενισχυμένων κρατικών προγραμμάτων στήριξης των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας.
Ο Μπελγιάρτς υπογράμμισε ότι η νέα φάση πρέπει να είναι πιο στοχευμένη, δίνοντας έμφαση στην κατανομή τόσο δημόσιων όσο και ιδιωτικών πόρων ώστε να ενισχυθεί το σύνολο του οικοσυστήματος, συμπεριλαμβανομένων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Παρότι η Ευρώπη διαθέτει κορυφαίους παίκτες σε έρευνα και εξοπλισμό, όπως η ASML, παραμένουν σημαντικά κενά στους τομείς της συσκευασίας τσιπ και της προηγμένης παραγωγής – ιδιαίτερα μετά την απόφαση της Intel να ακυρώσει σχέδιο κατασκευής υπερσύγχρονου εργοστασίου στη Γερμανία.
Η συμμαχία εξετάζει ενεργά τη μελλοντική εσωτερική ζήτηση εντός της ΕΕ, προκειμένου να παράσχει στους επενδυτές τη βεβαιότητα ότι η δέσμευσή τους στην ευρωπαϊκή αγορά ημιαγωγών είναι βιώσιμη και αποδοτική. Η νέα ομάδα, που ιδρύθηκε επίσημα στις 12 Μαρτίου, τονίζει ότι στόχος της είναι να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Από την πλευρά της, η Κομισιόν έχει εκφράσει την πλήρη στήριξή της στην πρωτοβουλία.
Η υπό διαμόρφωση Διακήρυξη, παρότι δεν θα έχει δεσμευτικό χαρακτήρα υπό το δίκαιο της Ένωσης ή το διεθνές δίκαιο, θα αποτελέσει τη βάση για μια μακροπρόθεσμη δέσμευση με στόχο τη διαμόρφωση ενός ισχυρού και ανταγωνιστικού ευρωπαϊκού οικοσυστήματος στον τομέα των ημιαγωγών. Άλλωστε, λίγες μόλις μέρες πριν, οι κατασκευαστές μικροτσίπ και οι εταιρείες της εφοδιαστικής αλυσίδας ημιαγωγών κάλεσαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προχωρήσει σε συνέχεια του Chips Act του 2023, αυτή τη φορά εστιάζοντας στον σχεδιασμό τσιπ, τα υλικά και τον εξοπλισμό, πέρα από την κατασκευή.
Μετά από συνάντηση με κορυφαίες επιχειρήσεις του κλάδου και Ευρωπαίους νομοθέτες στις Βρυξέλλες, οι βιομηχανικές ενώσεις ESIA, που εκπροσωπεί τους κατασκευαστές ημιαγωγών, και SEMI Europe, που καλύπτει τη συνολική βιομηχανία, δήλωσαν ότι θα αποστείλουν το αίτημά τους για έναν «Νόμο για τους Ημιαγωγούς 2.0» στην Επικεφαλής της Ψηφιακής Πολιτικής της Επιτροπής, Henna Virkkunen. Ένα νέο πρόγραμμα θα πρέπει «να υποστηρίξει αποφασιστικά τον σχεδιασμό και την κατασκευή ημιαγωγών, την έρευνα και ανάπτυξη, καθώς και τον τομέα των υλικών και του εξοπλισμού», ανέφερε η SEMI σε ανακοίνωσή της.
Οι επιδοτήσεις για τους προμηθευτές είναι απαραίτητες για την ενίσχυση της συνολικής βιομηχανίας, δήλωσε στο Reuters ο Ευρωβουλευτής και διοργανωτής της εκδήλωσης, Oliver Schenk. «Στην Ταϊβάν, βλέπουμε εταιρείες όπως η BASF ή άλλες ευρωπαϊκές χημικές εταιρείες να συνεργάζονται με την TSMC, αλλά δεν θα τις βρείτε εδώ στην Ευρώπη», σημείωσε. Στη συνάντηση συμμετείχαν περισσότερες από δώδεκα εταιρείες, μεταξύ των οποίων οι κατασκευαστές ημιαγωγών NXP, STMicroelectronics, Infineon και Bosch, οι κατασκευαστές εξοπλισμού ASML, ASM, Zeiss και Air Liquide.
Η Επιτροπή δεν έχει ακόμη παρουσιάσει λεπτομέρειες για τα σχέδιά της σχετικά με τη βιομηχανία των ημιαγωγών, αν και έχει δηλώσει ότι σκοπεύει να ανακοινώσει πέντε πακέτα μέτρων φέτος, με στόχο την ενίσχυση των ευρωπαϊκών επενδύσεων, κυρίως στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης. Την περασμένη εβδομάδα, μια ομάδα εννέα ευρωπαϊκών χωρών δήλωσε ότι θα σχηματίσει τον δικό της συνασπισμό σε συνεργασία με την Επιτροπή, προκειμένου να ενισχύσει τη βιομηχανία ημιαγωγών στην Ευρώπη.
