Οι εξελίξεις στην Ελλάδα, η κρίση και ο πόλεμος στην Εγγύς και Μέση Ανατολή, καθώς και το προσφυγικό επηρέασαν τη στάση των καταναλωτών κατά το τρίτο τρίμηνο. Ο δείκτης καταναλωτικού κλίματος της μελέτης Consumer Climate στην Ευρώπη των 28 μειώθηκε από τον Ιούνιο κατά μισή μονάδα αγγίζοντας τις 10,3 μονάδες. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης Consumer Climate Europe της GfK.
Η συνεχιζόμενη δυσχερής οικονομική και πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα, επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τις οικονομικές προσδοκίες των καταναλωτών. Στο διάστημα από τον Ιούνιο μέχρι το Σεπτέμβριο, ο δείκτης μειώθηκε περισσότερο από 20 μονάδες αγγίζοντας τις -30. Αυτό ισοδυναμεί με 20 μονάδες περίπου χαμηλότερα από το προηγούμενο Σεπτέμβριο.
Οι σημαντικά χαμηλότερες οικονομικές προσδοκίες εκφράζονται επίσης στις εισοδηματικές προσδοκίες των Ελλήνων. Κατά το τρίτο τρίμηνο, ο σχετικός δείκτης μειώθηκε 21 μονάδες περίπου, στις -33,5. Προφανώς, οι καταναλωτές αναμένουν ακόμα πιο δραστικές οικονομικές περικοπές βάση των νέων συζητήσεων μεταξύ της κυβέρνησης και της ΕΕ. Σε αυτές περιλαμβάνονται, η επιβολή νέων φόρων, όπως οι εξαιρετικά υψηλοί φόροι ακίνητης περιουσίας, οι οποίοι επηρεάζουν το 70% των Ελλήνων.
Συνεπώς, η πρόθεση αγοράς των Ελλήνων καταναλωτών έχει μειωθεί σημαντικά. Ενώ τον Ιούνιο κυμαινόταν στις -17,5 μονάδες, ανήλθε στις -37,0 μονάδες το Σεπτέμβριο. Οι πολίτες φαίνεται να θεωρούν τους εαυτούς τους τυχερούς, αν μπορούν να καλύψουν τις καθημερινές βιοτικές ανάγκες με τα χρήματά τους. Εκτιμάται ότι δεν θα έχουν τη δυνατότητα να προβούν σε δαπάνες προϊόντων ή υπηρεσιών υψηλής αξίας για κάποιο χρονικό διάστημα.
Το προσφυγικό γίνεται ο no.1 παράγοντας ανησυχίας στην Ευρώπη
Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, διάφορα θέματα απασχόλησαν τους πολίτες και τα μέσα ενημέρωσης στην Ευρώπη. Στην αρχή του καλοκαιριού, ένα από αυτά ήταν το νέο πακέτο βοήθειας και οι εκλογές στην Ελλάδα. Όταν όμως εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες άρχισαν να συρρέουν –κυρίως από τη Συρία – οι λόγοι πίσω από τη φυγή τους άρχισαν να κερδίζουν όλο και μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Έτσι, στα μέσα και στα τέλη του καλοκαιριού, η κρίση και ο πόλεμος στην Εγγύς και Μέση Ανατολή απασχολούσαν όλο και περισσότερο τους Ευρωπαίους πολίτες. Πώς θα μπορούσαν οι πρόσφυγες να κατανεμηθούν με δίκαιο τρόπο στις ευρωπαϊκές χώρες; Πώς θα μπορούσαν να ενσωματωθούν στην κοινωνία το ταχύτερο δυνατόν; Αυτά ήταν τα ερωτήματα που κυριαρχούσαν στα μέσα ενημέρωσης. Σύντομα, η διοικητική μέριμνα και η παροχή υποστήριξης στους πρόσφυγες στην πορεία τους προς την Ευρώπη πήραν μεγάλες διαστάσεις. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, πολλοί ειδικοί και καταναλωτές εκτιμούν ότι η ανεργία θα αυξηθεί την ερχόμενη άνοιξη, όταν οι πρόσφυγες που έχουν γίνει δεκτοί θα ενσωματωθούν στη γερμανική αγορά εργασίας. Απομένει να δούμε κατά πόσο η ενσωμάτωση των προσφύγων σε κάθε χώρα θα έχει οικονομικό αντίκτυπο και θα επηρεάσει συνεπώς τη στάση των καταναλωτών.
Συνοψίζοντας, η κατάσταση στις χώρες που καλύπτει η μελέτη διαφέρει σημαντικά. Σε ορισμένες χώρες, ψυχολογικοί παράγοντες, όπως η κρίση η οποία απασχολούσε ήδη όλο και περισσότερο τους καταναλωτές, ήταν αυτοί που προκάλεσαν σκεπτικισμό σχετικά με τα οικονομικά. Σε πολλές περιπτώσεις, οι εκτιμήσεις των πολιτών για τις οικονομικές και εισοδηματικές τους προσδοκίες, καθώς και η πρόθεση αγορών ήταν ακόμα πιο αρνητική σε σύγκριση με το αναμενόμενο αποτέλεσμα με βάση το εγχώριο πλαίσιο. Ωστόσο, σε άλλες χώρες, γεγονότα όπως η οικονομική ανάπτυξη και η ανεργία, παρέμειναν στο προσκήνιο και συνεπώς, ευθύνονται για τις επιπτώσεις στους επιμέρους δείκτες. Από τον Ιούνιο, ο δείκτης καταναλωτικού κλίματος της μελέτης Consumer Climate στην Ευρώπη των 28 χωρών μειώθηκε κατά μισή μονάδα, στις 10,3 μονάδες. Τον Αύγουστο, ο δείκτης έπεσε ακόμα περισσότερο φτάνοντας τις 9 μονάδες.
