Γράφει ο Βαγγέλης Παπακωνσταντίνου Δικηγόρος, MPlegal
Το σημείωμα αυτό μπορεί να φανεί παραπάνω απ’ όσο πρέπει νομικό, λαμβανομένης υπόψη και της εποχής, όμως οι πρακτικές του συνέπειες δεν είναι αμελητέες: συνοπτικά, επιχειρεί να απαντήσει στο ερώτημα, τι γίνεται με την πώληση «μεταχειρισμένων» προγραμμάτων υπολογιστή.
Αφορμή να προσεγγίσω αυτό το ζήτημα τώρα είναι εντελώς πρόσφατη απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία αφορά την πώληση μεταχειρισμένου προγράμματος υπολογιστή μέσω διαδικτυακού downloading. Για να φτάσουμε όμως μέχρι εκεί πρέπει πρώτα να αναφέρουμε τα βασικά. Σύμφωνα με ρητή διάταξη του νόμου, η πρώτη πώληση προγράμματος εντός της ΕΕ «εξαντλεί το δικαίωμα διανομής του αντιτύπου μέσα στην Κοινότητα». Με αυτή την διατύπωση νοείται ότι η πρώτη πώληση ενός προγράμματος από τον δικαιούχο στον χρήστη αφαιρεί αυτομάτως από τον πρώτο το δικαίωμα να ελέγχει τι θα κάνει ο δεύτερος με αυτό – ιδίως, αν θα το πουλήσει στο μέλλον σε τρίτους. Αυτό ισχύει, ανεξαρτήτως αν η άδεια χρήσης (EULA) λέει κάτι διαφορετικό (όπως κατά κανόνα κάνει). Με άλλα λόγια, θεωρητικά η Microsoft από τη στιγμή που θα αγοράσω το κουτί MS Office πχ. από το Πλαίσιο (όπως πάντα, έχουν σημασία όλες οι προηγούμενες λέξεις…) δεν μπορεί να με περιορίσει αργότερα όταν τυχόν (για οποιονδήποτε λόγο) δεν θα το χρειάζομαι πια να το πουλήσω σε τρίτον (που για οποιονδήποτε λόγο θα το χρειάζεται). Αυτό έχει κριθεί και ισχύει εντός ΕΕ αλλά ίσως όχι και εντός Ελλάδας – μέσω μιας, πιθανώς ύποπτης, διατύπωσης του νόμου, που όμως θεωρώ (εύκολα) ανατρέψιμη.
Στα «προηγμένα» Κράτη-Μέλη της ΕΕ τα παραπάνω έχουν οδηγήσει στη δημιουργία μιας αγοράς μεταχειρισμένου λογισμικού. Πρόσφατα, η συζήτηση μεταφέρθηκε στο Internet. Άραγε ισχύουν τα παραπάνω όταν ο χρήστης δεν πουλά «κουτί» αλλά μόνο την άδειά του (στην ουσία, το product key του) και ο αγοραστής «κατεβάζει» το λογισμικό από το site της εταιρείας (όπως συμβαίνει κατά κανόνα πλέον);
Η γερμανική UsedSoft, έκανε ακριβώς αυτό με προγράμματα της Oracle: αγόραζε «ενεργές» άδειες χρήσης και τις μεταπωλούσε σε χρήστες που όμως για να αποκτήσουν το ίδιο το πρόγραμμα έπρεπε να το κατεβάσουν, νομίμως, από το site της Oracle. Η Oracle είχε ενστάσεις με αυτή τη λογική και προσέφυγε στα γερμανικά δικαστήρια όπου δικαιώθηκε. Όμως το Ευρωπαϊκό αποφάσισε ότι το downloading σήμερα πια ισοδυναμεί με την παλαιότερη off-the-shelves αγορά λογισμικού, επομένως η UsedSoft νομίμως πράττει.
Τα παραπάνω, υπό προϋποθέσεις, θα μπορούσαν να αφορούν και την Ελλάδα – σκέφτομαι μάλιστα ότι με τόσες πτωχεύσεις επιχειρήσεων που είχαν αγοράσει το λογισμικό τους είναι κρίμα όλοι αυτοί οι πόροι να πηγαίνουν χαμένοι τόσο από την πτωχευτική περιουσία όσο και από την αγορά. Μήπως το θέμα θα πρέπει να το δούμε πιο προσεκτικά;
